Danışmanlık Birimi

 
Vakıf, Dernekler ve Kooperatif Mevzuatı Uygulamalarıbaşlığı altında cevaplanmış son 20 soru

1163 Sayılı kooperatifler kanunu, Madde 45 , Genel kurul olağan ve gerektiğinde olağanüstü olarak toplanması gerektiğini ve Olağan toplantının her hesap devresi sonundan itibaren 6 ay içinde ve en az yılda bir defa yapılması zorunlu olduğunu ifade etmektedir. Genel kurulun yetkilerinin belirtildiği madde 42 ile tasfiye kurulunun seçimi de genel kurulun yetkisindedir ve tasfiye memurları, tasfiye işlemlerini biran önce sonuçlandırması gerekmektedir. Kararlarını alırken de Anasözleşme ile özel bir nisap belirlenmemiş ise, tasfiye halinde genel kurul toplantılarında nisap aranmamaktadır ve Kararlar oy çokluğu ile verilir. Bu haliyle tasfiyesi devam eden kooperatifinizde genel kurul yapmanız yerinde olacaktır.

Dernekler, bünyelerinde kurulan İktisadi işletmeler nedeni ile tacir sıfatı kazanırlar. Derneklerin İktisadi İşletmelerinin tüzel kişilikleri bulunmadığından bünyesinde iktisadi işletme tesis eden dernek, kurduğu iktisadi işletmeden kaynaklı her türlü hak, alacak, borç ve yükümlülüklerden tam sorumlu olmaktadır. Derneklerin iktisadi İşletmeleri, Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri gereği dernek tüzel kişiliğinden ayrı bir kurumlar vergisi mükellef sicil numarası almakta, yine Vergi Usul Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği gereği dernekten ayrı olarak Bilanço esasına göre defter tutmaktadırlar. Ancak anılan farklılıklar, derneklerin İktisadi İşletmelerine kanunen yüklenen sorumluluklardan kaynaklanmakta olup bu uygulamalar nedeni ile Dernek İktisadi İşletmesi Dernekten ayrı veya bağımsız bir hüviyete kavuşmamaktadır. Dernek İktisadi İşletmesi, aynen dernek şubesi, dernek lokali ve dernek sandığı gibi Dernek ana tüzel kişiliğinde ayrı mütalaa edilemeyecek derecede dernekle bütün ve kişiliği dernek ana tüzel kişiliğinde mündemiç bir yan işletmedir. Asıl tacir olan derneğin, tacir hüviyeti bulunmayan İktisadi işletmesine; tacir yardımcısı, ticari temsilci veya mümessil sıfatı ile bazı kişi veya kurulları ataması, o kişi veya kurullarında iktisadi işletme adına borç veya alacak ilişkisi tesis etmeleri, dernek ana tüzel kişiliğini tamamen bağlar. Bu kişi veya kişilerce dernek iktisadi işletmesi adına tesis edilen her türlü borç ve alacak işlemi asıl tacir olan dernek tüzel kişiliğinin işlemi sayılır. Dernekler, kendi hükmi şahsiyetlerinden ayrı mütalaa edilmesi mümkün olmayan şube, dernek sandığı ve iktisadi işletmelerinin tüm mal, hak ve alacaklarının sahipleri oldukları gibi bu birimlerinin borç ve yükümlülüklerinden de tam sorumludur. İktisadi işletmeleri temsil edenlerin karaları için ayrı bir karar defteri kullanabilecekleri gidi derneğin karar defterinide kullanabilirler. Ayrıca; müdürler kanunen aralarından müdürler kurulu başkanı seçmek zorunda olmayıp, İhtiyari olarak böyle bir görevlendirme yapabilirler.

Sayın Beköz, Sorularınızı ilgili bölümü işaretleyerek gönderiniz. Örneğin bu sorunuz sadece vergi hukukunu ilgilendirdiği için Vergiyi işaretlemeniz yeterlidir. Siz Sorunuz için Sosyal güvenlik, Meslek mevzuatı,Vergi ve TTK işaretlemişsiniz. Okul aile birlikleri, dernekler kanununa tabidir. Bağış Makbuzunu Kaymakamlıklardan alacaklar. Danışma Birimi

Sayın Erol, Bilanço usulüne göre defter tutan dernekler, dernekler mevzuatına göre tutulması gereken defterlerin yanında VUK da sayılan defterleri tutmak zorundadırlar. Dernekler masasına bağlı değilseniz, bağlı olduğunuz Birliğin Yönetmeliklerinde belirtilen defterleri tutmanız gerekmektedir. Danışma Birimi

Sayın Ceylan, Sorunuzda bahsettiğiniz defterler Dernekler İl Müdürlüğü veya noterler tarafından onaylanır. Her yıl ara tasdike gerek yoktur, defterler bitene kadar kullanılır. Ancak bilanço esasına göre defter tutan, sürekli form veya A4 şeklinde defter kullanan dernekler her yıl tasdik işlemini yaptırmak zorundadırlar. Defter tasdikleri, defterlerin kullanılacakları yıldan önceki yılın son ayında tasdik edilecektir. Danışma Birimi

Sayın Özdemir, Sormuş olduğunuz soruya ilişkin geniş ve örnekli makale ektedir. “YAPI KOOPERATİFLERİNDE MALİYET HESAPLAMA YÖNTEMLERİ VE DÖNEM SONU İŞLEMLERİ I GENEL AÇIKLAMALAR Kooperatifler Kanunu'nün 89. maddesinde "Kooperatiflerin muhasebe usulleri ve mecbur olarak tutacaktan defterler Ticaret Bakanlığı 'nca belirlenir. VUK'un bu hususlarla ilgili hükümleri saklıdır" denilmek­tedir. Bu hüküm karşısında, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre çıkartılan Tekdüzen Hesap Sistemi'nde belirtilen usul ve esaslara kooperatifler de uymak zorundadırlar. Çünkü, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri'nde ko­operatifler için herhangi bir istisna getirilmemiştir. Ülkemizde konut ve işyeri üretimi alanında büyük bir yer tutan yapı kooperatiflerince uygulanabilecek bir hesap planının olmayışı ve Tekdüzen Hesap Planında genel olarak kooperatif­ler için farklı bir uygulama öngörülmediğinden yapı kooperatiflerinde TMS'de belirtilen hesap planı açıklamaları ve tanımlarına uymayan birtakım hesapların kullanıldığı görülmektedir. Böyle bir durum TMS'den beklenen yararların ger­çekleşmesini geciktirmekte veya engellemektedir. Bilindiği gibi l No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne göre, "te­şebbüs ve işletmelerin kamu idare ve müesseselerine ait olması, hukuki du­rumlarının farklılığı, özel kanunlarının bulunması, vergi muafiyet ve istis­nalarından faydalanmaları" muhasebe usul ve esaslarına uymalarına engel değildir. Bu bakımdan kooperatiflerin de diğer ticaret işletmeleri gibi TMS'de belirtilen usul ve esaslara uymak zorunluluğu bulunmaktadır. Aşağıda yapı kooperatiflerinin inşaat işleri ile ilgili muhasebe işlemleri Tekdü­zen Muhasebe Hesap Planı çerçevesinde tartışılacak ve bazı önerilerde bulunu­lacaktır. IIYAPI KOOPERATİFLERİNCE İZLENECEK MALİYET TESPİT YÖNTEMİNİN SEÇİMİ VE MALİ TABLOLARIN DÜZENLENMESİ­NE İLİŞKİN ZORUNLULUKLAR 7 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde, 1996 yılı aktif toplamı 50 milyar veya net satışlar toplamı 100 milyar lirayı aşan üretim ve hizmet iş­letmelerinin 1997 yılına ait muhasebe işlemlerini 7/A seçeneğindeki maliyet hesaplarına göre izleyecekleri; ayrıca, 1996 yılı aktif toplamı 300 milyar ve­ya net satışlar toplamı 750 milyar lira­yı aşan mükelleflerin 1996 yılına iliş­kin olup 1997 yılında verecekleri be­yannamelere temel mali tabloların ya­nı sıra ek mali tablolardan satışların maliyeti, nakit akım ve kar dağıtım tablolarını ekleyecekleri belirtilmiştir. Mali tabloları düzenlemek zorunda olan yani belirtilen hadleri aşan bü­tün işletmeler vergiden muaf olsun­lar veya olmasınlar dipnotlar dahil temel mali tablolarla birlikte ek ma­li tabloları da düzenlemek zorunda­dırlar. Yapı kooperatiflerinde satış söz konu­su olmadığı için maliyet hesaplama yönteminin seçiminde ve mali tablola­rın hazırlanması ve sunulmasında ak­tif toplam kriteri kullanılacaktır. IIIYAPI KOOPERATİFLERİ­NİN GELİR VE GİDERLERİNİN İZLENMESİNDE KULLANIL­MASI GEREKEN HESAPLAR AGELlRLERİN KAYDI Yapı kooperatiflerinin en önemli geliri kuşkusuz ortaklardan toplanan aidat­lardır. Ancak aidat gelirleri inşaat gi­derlerini karşılamak amacıyla toplan­maktadır. Diğer gelirler arasında; ban­kalara yatırılan paralar için tahakkuk ettirilen faiz ve benzeri menkul kıymet gelirleri, üyelerden geç yatırılan aidat borçlan için hesaplanan gecikme faiz­leri, bağışlar, üyeliğe daha sonra kabul edilen ortaklardan alınan değer artışı farkları, kooperatife ait demirbaşlar ile ihtiyaç fazlası inşaat malzemeleri ve artıklarının satılmasından elde edilen gelirler ile genel giderleri karşılamak için ortaklardan alınan ortak gider pay­lan sayılabilir. Bu gelirler içinde inşaat giderleri için toplanan aidat gelirlerinin durumu diğer gelirlerden farklıdır. Bu gelirler ortaklara ileride teslim edilecek konutların bedeli karşılığı bir nevi avans olarak alınmakta olup, inşaat gi­deri için harcanır. Hesap Planında yapı kooperatiflerinin ortaklarından aldıkları aidatlann han­gi hesaplarda izleneceği konusunda da bir belirleme yapılmamıştır. Yapı kooperatiflerinin diğer koopera­tiflerden farklı bir yanı bulunmakta­dır. Bu tür kooperatifler konut ve iş­yerleri tamamlanıp ortaklara dağıtım yapılınca tasfiye edilmektedirler ve ömürleri inşaat süresi ile sınırlıdır. Konut yapı kooperatiflerinde konutlann ortaklar adına tescil edilmesiyle kuruluş amacına ulaşılmış sayılır ve dağıtılır. Konut kooperatiflerinde yapı kullanma izninin alınmasını müteakip en geç bir yıl içinde ortaklann kat mülkiyetine geçme işlemlerinin sonuçlandınlması gerekir (1163 Sayılı Kanun Md. 81). Kooperatiflerin sermayesi çok sınırlı olup, inşaat maliyeti ortaklardan alı­nan aidatlardan karşılanmaktadır. İn­şaat gideri için ortaklardan alınacak aidatlann hangi hesaplarda izleneceği konusunda da farklı görüş ve uygula­malar bulunmaktadır. Bir görüşe göre kooperatif ortaklarından alınacak in­şaat gider paylan da sermayenin bir unsuru olup, sermaye yedekleri ara­sında izlenmesi gerekir. Aidatların alınan avan

Sayın Erol, Dernek ve vakıfların kullanacakları makbuzlar VUK hükümlerine tabi olmadığı için Vergi uygulamaları açısından tasdiki zorunlu bir belge değildir. Ancak Sorunuzu derneğin bağlı olduğu Kaymakamlık'daki Dernekler Masasına iletiniz. Danışma Birimi

Sayın Erol, Bahsettiğiniz birlik dernek veya vakıflar gibidir. Vergi mükellefiyeti yoksa tutmuş oldukları gelir gider defterine söz konusu faturaları kayıt ederler. Şayet Vergi Mükellefiyeti varsa Bilanço esasına göre defter tutmak durumunda iseler Tek düzen muhasebe planınına göre kayıt yaparlar. İşletme esasına göre ise defterin gider bölümüne yazılır. Danışma Birimi

Sayın oğuzcan, Bahsetmiş olduğunuz raporun düzenlenmesinde 3568 sayılı meslek yasası ve Muhasebe uygulama genel tebliğinine göre bir sakınca yoktur.Ancak Vakıflar İstanbul bölge Müdürlüğüne münracaat ederek onların mevzuatına uygunluğu konusunda görüş alınız. Danışma Birimi

Sayın Yüksel, Vakıfların iktisadi işletmeleri kurumlar vergisi tabi vergi mükellefidirler. İktisadi işletmesi olmayan vakıfların yıllık gelir fazlaları (sizin tabirinizle kar) ne şekilde dağıtılşacağı vakıf senedinde (ana sözleşme) belirtilir. Söz konusu senetteki hükümlere göre gelir fazlası değerlendirilir. Vakıf senedinde açık hüküm yoksa Vakıflar Kanunu hükümleri geçerlidir. Tescil ilan ve bilgilendirmeye ilişkin sorunuzu Vakıflar İstanbul Bölge Müdürlüğüne iletiniz. Danışma Birimi

Sayın Elveren, 1-İktisadi işletmesi olmayan Vakıfların Vergi dairesine kaydı söz konusu değildir.Ancak personel çalıştırması veya kira ödemelerinden kesilecek vergiler için Muhtasar mükellefiyeti açtıracaktır. 2-Vakıflar vergi mevzuatına göre defter tutmazlar.Vakıflar kanununa göre tescil tarihinden sonra defterlerini tasdik ettirirler. Danışma Birimi

Sayın Temiz, Kooperatif sisteminden vazgeçip site yönetimine geçiş yapmanız gerekmektedir. Kiracılarınızdan elde ettiğiniz kira gelirlerinden (kooperatif olarak sadece geliriniz kiralardan ibaret ise) karşı taraf kira stopajı yapacaktır (%20). Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi verilmeyecektir. Bununla ilgili vergi dairesine bilgi verilecektir. (Sadece kira geliriniz var ise kurumlardan muafsınız) Bu arada sorunuz 11.20 de yanıtlanmış olarak sistemde gözükmektedir. Danışma Birimi

Sayın Temiz, Kooperatif sisteminden vazgeçip site yönetimine geçiş yapmanız gerekmektedir. Kiracılarınızdan elde ettiğiniz kira gelirlerinden (kooperatif olarak sadece geliriniz kiralardan ibaret ise) karşı taraf kira stopajı yapacaktır (%20). Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi verilmeyecektir. Bununla ilgili vergi dairesine bilgi verilecektir. (Sadece kira geliriniz var ise kurumlardan muafsınız) Danışma Birimi

Sayın Özer, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunun 2/(2) maddesi uyarınca kooperatifler Kurumlar Vergisi Mükellefidir.Ancak Aynı Kanunun 4/(1) -k- bendi uyarınca maddede belirtilen şartların korunması halinde elde edilen kazanç kurumlar vergisinden muaftır.Aksi halde vergiye tabidir.Kurumlar vergisi muafiyeti olması halinde Geçici Vergi de söz konusu değildir.Kooperatifte çalışanların olması veya kira ödemesi, S.Meslek ödemesi gibi tevkifata tabi işlemlerin olması halinde muhtasar beyanname verilecektir.KDV Kanununun 1. Maddesine göre kooperatifin yapmış olduğu teslimlerin KDV'ne tabi olduğunu düşünmekteyiz. Danışma Birimi

Sayın Gün, Kooperatiflerin sahibi bulundukları gayrimenkulleri Kiraya vermeleri halinde ;kiracının Gelir veya Kurumlar Vergisi Mükellefi olması halinde kiracılar % 20 Nispetinde Gelir Vergisi stopajı yapacaktır. Ancak,Kiracının Vergi Mükellefi olmaması halinde stopaj olmayacaktır.Kooperatif Kira geliri elde ettiği için Kurumlar Vergisi mükellefiyeti tesis ettirip, Kurumlar Vergisi ödeyecektir.Gelirler 600 hesapta takip edilir. Bilgilerinize rica olunur. Danışma Birimi

 
 

İSMMMO Hakkında

Geleceğe yönelik projeleriyle, üyelerinin gelişimini sağlayan; Şeffaflığı, denetimi, yeniliği savunan ve çevre sorunlarına duyarlı; Toplumumuzun aydınlatılmasına, akademik, mesleki kamuoyuyla güçlü işbirliği yaparak ekonomik kalkınmaya katkı sunan, lider kurum olmaktır.